Schuld en onschuld

Commandant Dominic Ongwen van het Oegandese Verzetsleger van de Heer (LRA) wordt geëscorteerd naar het internationaal gerechtshof in Den Haag.
Aanklagers van het ICC beschuldigen Ongwen van misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Hij zou zich schuldig hebben gemaakt aan onder meer moord, verminking en het opzettelijk aanvallen van burgers.

In een vraaggesprek op radio 1 wordt aangegeven dat Ongwen als rebellenleider zonder twijfel afschuwelijke dingen heeft gedaan. Maar is hij ook niet slachtoffer, omdat hij op zijn tiende door het Verzetsleger van de Heer is ontvoerd en als kind gedwongen werd mensen te vermoorden?

Een woordvoerder van de Oegandese regering geeft op radio 1, een bijzondere kijk op het berechten van Ongwen; hij geeft aan dat het berechten van Ongwen in Den Haag binnen de bevolking van Oeganda veelal onbegrijpelijk is. Door de man weg te halen van zijn slachtoffers kan er geen verwerking op gang komen. De man hoort thuis in Oeganda en moet daar berecht worden. Er vindt geen rechtvaardiging plaats als de strafmaat in Den Haag bepaald wordt. Het wordt door de bevolking aldaar niet begrepen. De mensen krijgen niet de tijd om hem weer op te nemen in hun maatschappij. Ongwen hoort thuis in Oeganda en zal daar door het volk berecht worden wanneer hij in Oeganda is. Dat gaat langzaam, een ieder kan dit op eigen manier en tempo doen. De woordvoerder zegt dat zijn ‘stam’ geen autonome rechtspraak instantie kent. Iemand met iets op zijn kerfstok komt terug in het eigen systeem, de stam, het dorp of familie en daar wordt op natuurlijke wijze mee omgegaan. De dader gaat schuld ervaren door de aanwezigheid van slachtoffers, de slachtoffers gaan waarheid ervaren doordat de dader onder hen is.
Het langdurig uitplaatsen van een dader geeft de slachtoffers geen kans te helen. De dader kan ook de slachtoffer energie gaan voelen en het slachtoffer de daderenergie.
Daders en slachtoffers ‘moeten’ elkaar in de ogen zien om het leedwezen, de pijn en angsten en schuld bij de ander te ervaren.

Schuld en onschuld, dader en slachtoffer, culturen en ethiek. Het loopt in elkaar over en maakt dit tot een complexe dynamiek.