Ik was mijn haar

Een gedicht van mijn vrouw voor iedereen die een steuntje in de rug kan gebruiken omdat kanker hun  deel is geworden.

Wat ooit was

Dag haar, dag mooi dik donkerblond haar
Je was me dierbaar, vele jaren heb je me gediend
Nu is het tijd voor iets anders
Maar het afscheid valt me zwaar

Hoe kom je straks terug na het langdurige gemis
Misschien wel mooier en sterker
Mischien wel grijzer en wijzer
Ik kan niet wachten tot het zover is

Hoe zou het zijn: mijn bolletje in de lentezon
Maar eerst wacht de winter, de kale koude winter
En ga ik verstillen
Zoals de rups zich terugtrekt in zijn cocon

Om vervolgens uit te vliegen, herboren als vlinder
Zonder zorgen voor de dag van morgen
Een nieuwe horizon tegemoet
En zonder enige hinder…

van wat ooit was

Jannie Tichelaar

Irritatie

Op het werk vraagt een collega naar de thuissituatie, terwijl ik begin te spreken wordt hij gebeld. Hij mompelt een excuus en weg is ie.
Ik twijfel of ik naar drummen in Bilthoven wil gaan.  Lekker drummen maar ’s avonds met een piep in mijn oren in slaap vallen wil ik ook niet, ik word kortaf door het besluiteloze.
Vanaf mijn werk komende word ik bijna aangereden door een auto die van rechts door het stoplicht komt denderen, ik stap uit en scheld de man de huid vol. Dat lucht op, voor even. Sorry beste man, denk ik later.
Thuis ben ik aan het stucen in de aanbouw en ik word gebeld omdat ik moet werken, eigenlijk tekort van te voren om op te ruimen, te douchen en eten te pakken. En dan staat ook nog pardoes de zus van mijn vrouw met haar man op de stoep voor een bakkie!
Een meerijdster via blablacar vraagt eerst of ze ergens anders opgehaald kan worden, dan of ze ergens anders afgezet kan worden en dan weer of ik wisselgeld heb. Ik rij geen taxi!
De levering van de materialen voor de mechanische ventilatie blijkt niet compleet, weer een mail sturen, kan het niet in één keer goed?
Op mijn werk krijg ik wederom een mail (de derde) om een elektronische presentatie over een nieuw systeem te gaan doen, ik heb er een hekel aan. Het beklijft niet meer op deze wijze. Snappen ze dat niet, iemand moet het mij persoonlijk vertellen. Moderne zooi!
De nieuwe koelkast lekt aan de onderzijde, mail naar het bedrijf, wat nu weer, pffft.
De aannemer laat niets van zich horen, hij was veel te duur voor het vervangen van de garagedeuren en op mijn tegenvoorstel blijft het stil. Moet ik weer in actie komen. Ook de gevelreiniger en voeger laat het in het contact afweten, waarom toch?

En beschouwend zie ik dat mijn verwachtingspatroon hier een enorme rol speelt. Ik verwacht van alles van de ander en van de wereld om mij heen. En als de reactie van de ander niet strookt met mijn verwachting raak ik geïrriteerd. “Wat verwacht je eigenlijk van jezelf”, hoor ik een coach al vragen :). Vaak doe ik nog of er geen kanker is, of er niets aan de hand is. Maar ik merk dat mijn emmertje vol raakt en hoognodig moet gaan doen wat mij energie geeft, een heel lange wandeling maken!! De balans in mijn eigen systeem is weg. De wijsheid en het vermogen om als riet in de wind mee te buigen en weer terug te veren, is even ver te zoeken. Go with the flow, is ook zo’n prachtige uitdrukking, die ik wel snap maar even niet voel.
Het beseffen van deze wijsheden werkt nu al, merk ik tijdens het typen van deze tekst. Ik glimlach zelfs even. En langzaam word ik rustiger en besef wat ik doe….

Zeg me dat het niet waar is

Bij het horen van dit liedje van Frank Boeijen huilen we een tijdje. Hij verwoordt wat we al dagen voelen en willen; “zeg met dat het niet waar is”.

We zijn de ellende nog steeds aan het ontkennen, we doen van alles en alsof er niets gebeurd is. Realiseren we ons wel wat er gaande is? Accepteren we het wel goed of is het accepteren een tergend traag traject, iets dat tijd nodig heeft en pas heel langzaam tot het besef doordringt?
Echter, huisartsen, oncologen, verpleegkundigen en chirurgen behandelen mijn vrouw als patient. De familie is ongerust, vrienden komen langs en whattsapp is rood gloeiend van de lieve woorden en steun. Beseft de buitenwereld het beter dan wij?
Er zijn momenten waarop het me allemaal even te veel wordt, ik huil dan kort en kan weer verder. Meeste tijd ben ik aan het werk in de aanbouw en vliegt ook daar de tijd voorbij. Pas als ik het huis weer binnen ga, komt de realisering van de kanker weer bij me.

We worden geleefd, geleefd door afspraken en zaken die moeten gebeuren. We lezen veel over de ziekte, over het verloop, over de verwachtigen en veel meer. We worden nog eens deskundigen, in ieder geval ervaringsdeskundig. Tussendoor is er amper tijd om over ervaringen te spreken, goed in te voelen en met elkaar te delen. Zou het daarom zijn dat dit liedje ons, ondanks de tranen, goed doet. Onze gevoelens komen naar buiten en worden doorleefd en dat lijkt me alleen maar goed. De muziek legt allerlei neurologische verbindingen en maakt contact met ons emotioneel centrum in de hersenen, lees ik een glossy. Helende tonen dus en zo wil ik er liever naar kijken.

 

Luisteren en kijken naar het liedje kan hier……https://youtu.be/AQLnJ9ugFXU

Zeg me dat het niet zo is
Zeg me dat het niet zo is
Zeg me dat het niet waar is

Ga je mee vanavond
Naar ons lievelings restaurant
Een tafel voor twee
Ik heb gebeld
Ze weten ervan
En we drinken
Totdat de zon op komt
En we vergeten
De oneerlijkheid van het lot

Zeg me dat het niet zo is
Zeg me dat het niet zo is
Zeg me dat het niet waar is

Kom we gaan
Trek je jas aan
Anders word het te laat
Kom eens hier, ik houd je vast, ik laat je nooit meer gaan
En ik vertel je een grap die je laat huilen van de lach
En we vergeten de blikken van de mensen in de stad

We doen net alsof het niet zo is
Alsof het niet zo is
Alsof het niet waar is

We doen net alsof ze gewoon verder leeft
Alsof ze gewoon verder leeft
Zelfs als het niet zo is

Kunstenaar aan tafel

Na een korte wandeling in Hoch-Elten komen we terug bij onze camper en aan de houten picknicktafel die naast onze camper staat zitten drie mensen te praten, we wisselen wat beleefdheden uit en voor we het weten zitten we aan tafel en hebben gespreksstof dat iedereen aan tafel bezig houdt. Ieder met zijn verhaal, de hoofdpersoon is vanavond een man,  een beeldend kunstenaar.

De kunstenaar verblijft sinds sinds een halfjaar in een zelf beschilderde camper, geen vaste verblijfplaats, wel heeft hij werk in de buurt. Vaak slaapt hij hier en soms weer daar. Zijn levensverhaal gaat veelal over het geloof; vastgelopen in de strenge dogmatische wereld van een zwaar gereformeerde kerkstroming ontworstelde hij zich uit dit systeem. Of misschien wel beter, de worsteling zet zich maar voort. En zoals dat dan gaat wanneer wij onze vrijheid trachten te vinden probeert het systeem ons uit alle macht vast te houden. Dat wat hoort en moet, zal gebeuren, vaders en dominees wil is wet. Het systeem en of dit nu familie of het geloof is, probeert stabiel te blijven en wanneer dit aan het wankelen wordt gebracht  komt er hoe dan ook een reactie.
De kunstenaar heeft een enorme energie gestoken in het loskomen en  wanneer het systeem ontdekt dat hij niet meer vast te houden is en echt zelf wil leven, wordt hij met dezelfde energie verstoten. Los van huis en haard, los van familie, los van vader en moeder.

Maar echt los kan niet, de verbinding is er en ook wanneer de ander of jij het niet meer wilt, blijft die verbinding bestaan. Juist dan! Gelukkig is de kunstenaar bij sommige familieleden welkom, maar onmiddellijk wordt getracht hem weer binnen het systeem (kerk, familie) te krijgen. Maar dan wel als hij zich aanpast, tja en daar is nu net alles om begonnen.
De energie die in hem vrij is gekomen heeft hij omgezet in kunst, hij schildert, hij schrijft en zingt. De creativiteit is groot en jarenlang onderdrukt, nu mag iedereen er van genieten.

Hij had bij het overlijden van zijn moeder een liedje willen zingen, maar kom daar maar eens om bij de zware en zwarte protocollen die bij de kerk horen. Nee, dat kon echt niet. En dan, aan de picknicktafel haalt hij zijn gitaar en zingt een liedje over zichzelf, over zijn weg, zijn weg die zo lastig te vinden is. Hij doet het in het Frans, door hemzelf af en toe onderbroken voor de Nederlandse ondertiteling. En voor straks, als zijn vader overlijdt heeft hij ook alvast een liedje gemaakt. Met tranen in mijn ogen luister ik naar zijn gezang en voel zijn ‘ontworsteling’ richting de vrijheid.

Vroeg in de ochtend ben ik wakker en denk aan de gesprekken van gisteravond. Vanuit de camper verderop komt gestommel, de kunstenaar maakt zich op voor de werkdag van vandaag en ik start mijn dag met een glimlach, ik heb bewondering voor deze, wat ik noem, levenskunstenaar. Het gaat je goed, man!

Vergeving

Een klein berichtje op radio 1 doet mij de oren spitsen, ik krijg er maar een deel van mee; ……Kleine is vrijgelaten uit een gevangenis in Amerika…….heeft hem vergeven….

Dit bericht op radio 1 dat dateert ergens uit de eerste zomermaand van 2015 blijft een beetje bij mij. In augustus volg ik een training/cursus waarbij vergeving een thema is en het radiobericht komt weer levendig omhoog.
Het bericht op de radio 1 ging over Edward Kleine, een landgenoot die nadat hij een ongeval veroorzaakte in een Amerikaanse gevangenis terecht kwam. Hij kreeg een uitzonderlijk hoge straf van 30 jaar opsluiting.  Vanaf mei 2005(!) was hij gevangene.

Moeder Dinah Thomas van het dodelijk slachtoffer Kyle (22jr) heeft Edward zijn daden vergeven. Deze vergiffenis heeft er toe geleid dat er ‘parole’ is verleend. De familie van het slachtoffer vond dat het voor beide families tijd was om verder te gaan.
En dit werkelijk verder gaan kan zowel voor de dader als het slachtoffer door vergeving ontstaan. Vergeving waardoor de dader, die nu ook ergens slachtoffer is geworden weer verder kan. De familie Thomas die slachtoffer werd door de dood van hun zoon en broer kwamen op hun beurt ongevraagd in een soort dader-rol vast te zitten. Pas toen zij aan vergiffenis toekwamen en de dader konden zien als mens werd er een nieuwe beweging mogelijk. En dit is de beweging die Dinah Thomas heeft moeten voelen. Een beweging die letterlijk een figuurlijk meer in beweging zet, die heling in gang zet. 

Vergeving kan kennelijk niet zomaar, we moeten er naar toe groeien, er is tijd voor nodig, tijd en innerlijk werk om jezelf af te vragen; wat dient mij, waar heb ik baat bij en wat kan ik doen om dit proces op gang te helpen, wat helpt mij om te helen.

 

In het proces naar zijn vrijlating toe is heel hard gewerkt door veel mensen en instanties. Wie meer wil weten over Edward en zijn geschiedenis…. Edward Kleine

Wereld model

Ken je dat, dat je net wat langer naar een foto staart dan naar andere foto’s? Alsof iets aan je trekt, je blijft er in hangen.
Wellicht ken je dit, net als ik, van de foto van het ‘napalm meisje’ Kim Phuc wegrennend uit haar Vietnamese dorp in 1972 en ook van de foto van de Afghaanse vrouw, wereldwijd bekend als het ‘meisje met de groene ogen’.
Foto’s die betoveren, die mij doen voelen dat er een verhaal is, een levensverhaal achter de foto, achter het gezicht, de mens vertelt een verhaal.
Zo verging het mij ook op de imposante fototentoonstelling van Lieve Blancquaert genaamd Birthday in Zutphen.

…… de donkere vrouw lijkt los te komen van haar omgeving, haar baby ligt op schoot, gewikkeld in doeken. De vrouw staart met opengesperde bruine ogen over de baby heen met haar hoofd licht schuin naar beneden gericht, de baby grijpt in het luchtledige ….
Ja, naar wat staart de vrouw eigenlijk…, wat ziet ze, wat denkt ze. Haar toekomst, de toekomst van haar baby, van haar land? Denkt ze over haar partner, de vader. Is er pijn, is er verstopte vreugde? Ik huiver licht bij dit beeld, komt dit door mijn beeld van haar wereld, van wat ik denk dat goed of fout is, doordat ik denk dat ze nagenoeg kansloos is? ‘Eenzaamheid’ dat is wat resoneert in mijn hoofd, eenzaam en ik voel mij er ook schuldig bij.

Binnen NLP is ‘ieder heeft een eigen model van de wereld’ een veel gehanteerd begrip, een zogenoemde vooronderstelling. Tijdens deze tentoonstelling en bij deze foto ervaar ik hoe beperkt mijn model van de wereld echt is. Van de ‘bevallingenwereld en kansen van baby’s en mensen weet ik niets, geen idee hoe deze vrouwen (en vaders) tegen hun wereld aankijken.
Als ik er iets uit leer dan is het wel hoe nuttig de vooronderstelling ‘model van de wereld’ kan zijn, de vooronderstelling doet mij beseffen dat ik terughoudend mag zijn met mijn mening, mijn gedachten en zelfs mijn gevoelens als het gaat om contacten met of begeleiden van mensen. ‘Benader een ander alsof hij is zoals hij bedoeld is te zijn’, hoorde ik gisteren. En deze uitspraak vind ik zo mooi.

In de tentoonstelling zie ik letterlijk en figuurlijk modellen van onze wereld. Een realistische kijk op de wereld zoals wij die geschapen hebben en in ondanks alle goede wil in stand weten te houden.
Mijn ogen zijn door de ogen van Lieve een klein stukje verder open gegaan.

Quote uit het fotoboek ‘birthday’. “Waar en hoe een kind wordt geboren, is als een spiegel van de maatschappij. Je verdere leven lijkt helemaal uitgestippeld door die paar vierkante meter waar je moeder je op de wereld zet. In de baarmoeder is er geen ruimte voor uiterlijk vertoon. Arm, rijk, zwart, blank, gelovig of ongelovig…ieder kind begint met dezelfde eerste schreeuw. Dat moment duurt niet langer dan een fractie van een seconde. Nadien zijn we allemaal anders. De eerste aanraking, de eerste wikkelband die je om je heen krijgt is tekenend voor de rest van je bestaan.”

 

Brandgrens

Gisteren wandelde ik een deel van het Erasmuspad in Rotterdam. In zuidelijke richting lopend vanaf het Centraal Station richting de Westersingel met zijn prachtige kunstwerken. Ze zijn het stuk voor stuk waard om bij stil te staan, misschien zelfs wel fotogenieker op deze regenachtige dag dan tijdens een zonnetje.
In het boekje dat bij de wandeling hoort lees ik een stuk over de brandgrens. “De brandgrens is de grens tussen dat deel van Rotterdam dat op 14 mei 1940 werd verwoest door bombardementen en het deel dat min of meer gespaard bleef. De brandgrens is gemarkeerd met verlichte grondarmaturen waarin een icoon is verwerkt.”
Mijn gedachten drijven weg en voor een bronzen beeld sta ik stil.

Het beeld staat aan het begin van de Westersingel, een staande man met zijn hoofd omhoog geheven en een rechte rug. Het beeld straalt kracht uit, vermogen en een geaarde onverzettelijkheid. En dan ineens overkomt mij een gevoel dat uit mijn basis opwelt naar boven, het bekruipt mijn keelgebied en er komen tranen achter mijn ogen op. Mijn partner ziet het en vraagt wat er mij aan de hand is. “Ik ga hier vanzelf huilen”, zeg ik. Wanneer ik verder loop de singel in, verdwijnt onmiddellijk het verdrietige gevoel in mij. Een paar beelden verder sta ik weer foto’s te maken alsof er niets aan de hand is, wat een bijzondere ervaring.

Later, wanneer we napraten over de wandeling en de ervaring, lijkt dit op een soort collectief gevoel, een gevoel van ons allemaal. Een gevoel misschien wel van onze voorouders dat wij nog kunnen waarnemen.
Ik moet denken aan ‘de tranen van de voorouders’, een boek van Daan van Kampenhout. Dat dat wij hij daarin beschrijft, daar past mijn ervaring van deze dag duidelijk in.